تبلیغات
دهکده رهبر گنامی - مواد الی در خاک های ایران-خاکشناسی
 
دهکده رهبر گنامی
"""ما باشماییم..."""


تعریف خاک : خاک مطمئن ترین قسمت پوسته جامد زمین را تشکیل می دهد که به صورت پوششی سست و کم ضخامت سنگ هایی را که هنوز تخریب نشده اند می پوشاند. ضخامت این پوشش (خاک) در شرایط عادی 5/0 تا 2 متر است. این قشر نازک در واقع بین جو (اتمسفر) قسمت سخت زمین که هنوز تحت تأثیر عوامل جوی واقع نشده و تخریب نگردیده (لیتوسفر) قرار گرفته است.
طبق تعریف ژنتیکی ، خاک ها بر اثر تخریب فیزیکی و شیمیایی سنگ ها و فعالیت موجودات زنده که سبب تشکیل هوموس می شود به وجود می آیند. بنابراین خاک در درجه اول جدول ترکیب است از مواد معدنی و الی – مواد معدنی آن شامل ریگ، شن، ماسه و غیره است که بر اثر تخریب و تجزیه سنگ بوجود می آید و مواد آلی را بقایای گیاهی و جانوری تشکیل می دهد.
عوامل تشکیل دهنده خاک :
خاک محصول هوازدگی (weathering) سنگ های پوسته جامد زمین است . هوازدگی به مجموعه تغییرات فیزیکی و شیمیایی کانی ها و سنگ های این پوسته می گویند. این پدیده را از آن جهت هوازدگی می گویند که مستقیم و غیر مستقیم با هوا و عوامل جوی ارتباط دارد. چون انواع سنگ های پوسته جامد زمین بنا به مبدأ پیدایش که می تواند آذرین، رسوبی و یا دگرگونی باشد و نیز نوع کانی هایی که این سنگ ها را تشکیل داده ند بسیار متفاوت است، بنابراین تأثیر جوی در تولید خاک به نوع سنگ هایی که تبدیل به خاک می شوند بستگی دارد. اصولاً سنگ هایی را که تبدیل به خاک می شوند سنگ مادر می نامند. عامل دیگر پیدایش خاک، نوع و شدت تأثیر عوامل جوی است. عمده ترین عوامل جوی عبارتند از درجه حرارت و تغییرات آن ، رطوبت و پراکندگی آن، باد به ویژه نزولات حاوی co2 آب های موجود در روی زمین نیز به هر شکل و ترتیبی که باشند عامل مؤثر دیگر در پیدایش خاک اند. غیر از سنگ مادر، عوامل جوی اشکال مختلف آب، موجودات زنده از عوامل دیگر در پیدایش خاک به حساب می آیند. پس خاک محل تلاقی چهار عامل سنگ مادر، عوامل جوی ، آب های زمین و موجودات زنده است.
در مناطق گرم و مرطوب که هر چهار عامل با شدت دست اندر کار تولید خاک هستند، خاک های تکامل یافته تری وجود دارد ولی در مناطق خشک که رطوبت و در مناطق سرد که حرارت تأثیر کمی بر پیدایش خاک دارند خاک ها عموماً جوان و تکامل نیافته اند.
دیدگاه هایی که خاک بر اساس آنها مورد مطالعه قرار می گیرد:
الف) پدولوژی:
در این دیدگاه به خاک به عنوان یک جسم طبیعی نگریسته می شود. مطالعاتی از قبیل منشأ خاک، طبقه بندی انواع آن و غیره که در آنها استفاده آنی برای گیاه مورد نظر نیست همگی در محدوده پدولوژی می باشد.
ب) ادافولوژی :
در ای دیدگاه به خاک به عنوان محیط رشد گیاه نگریسته می شود. لذا خصوصیاتی از خاک مورد مطالعه قرار می گیرد که در رشد گیاهان عالی مؤثر است. جدا کردن دقیق این دو دیدگاه از یکدیگر میسر نیست. بعضی خصوصیات فیزیکی و شیمیایی و بیولوژیکی در هر دو دیدگاه مشترک می باشد. در این کتاب ما بیشتر به جنبه ادوفولوژی توجه خواهیم کرد.
هوادیدگی:
به دگرگونی فیزیکی و شیمیایی سنگها و کانیها در سطح زمین یا نزدیک آن هوادیدگی گفته می شود. زیرا سنگها و کانی ها با شرایط محیط خودشان از نظر دما، فشار و رطوبت در تعادل نیستند. هوادیدگی موجب خرد شدن سنگ ها و تجزیه و تغییراتی در کانی های اولیه و ثانویه می شود و آنها را به حالت پایدارتری در محیط خودشان می رساند.
هوادیدگی بر دو نوع است ؛ هوادیدگی فیزیکی و هوادیدگی شیمیایی . این دو نوع هوادیدگی اگر چه با هم عمل می کنند ولی ممکن است در محرله ای از پیدایش خاک تأثیر یکی بیش از دیگری باشد.
هوادیدگی فیزیکی :
خرد شدن سنگ ها بدون تغییر شیمیایی و منیرالوژی (کانی شناسی) را هوادیدگی می گویند. در این هوادیدگی سنگ ها فقط به قطعات کوچکتر شکسته می شوند. عوامل اصلی شکسته شدن سنگ ها شامل تنش های درون سنگ به علت نوسان دمای شب و روز ، فشار ناشی از یخ زدن درون سنگ ها ، فشار ناشی از رشد کریستال و ته نشستهایی است که بر اثر ورود محلول های شور به درون شکاف های سنگ ایجاد می شود و همچنین فشاری که بر اثر رشد ریشه گیاه به وجود می آید.
هوا دیدگی شیمیایی :
به دگرگونی در ساختار شیمیایی و کافی شناختی سنگ ها ، کانی ها ، ساپرولیت (سنگ های هوا دیده و پوسیده که در آن ساختمان اصلی سنگ حفظ شده (است) و خاک هایی گفته می شود که در واقع تعدیل و بازتابی است در برابر دما، فشار آب، غلظت های شیمیایی و وضعیت محیط کنونی آنها عوامل محیطی که در تشکیل خاک مؤثر هستند عبارتند از :
آب و هوا، سنگ بستر، موجودات زنده (گیاهان و جانوران و موجودات ذره بینی خاکزی) ناهمواری ، آب ، انسان و زمان . این عوامل همگی در بستر زمان بر حسب چگونگی شرایط ، نوع و گستردگی فعل و انفعالات فیزیکی – شیمیایی که منجربه تشکیل خاک می گردد را تعیین می کنند. در حقیقت در پی این تحولات تخریب و افساد در سنگ های به وقوع پیوسته ، خاک تشکیل می شود و دراین میان هر چه درجه افساد در سنگ ها بیشتر باشد مرحله تکاملی خاک مرتبه والاتری را طی نموده است.
تعریف برخی اصطلاحات خاک :
1) پروفیل خاک :
در یک برش عمودی دیده می شود که خاک دارای لایه های افقی مختلف می باشد. این برش با مقطع عمودی را اصطلاحاً پروفیل یا نیمرخ خاک می نامند. در هر پروفیل خاک معمولاً لایه های افقی دیده می شود که از نظر عمق ، رنگ، مقدار مواد آلی نسبت ذرات ریز و درست و سایر خصوصیات با یکدیگر فرق می کنند. هر یک از این لایه های افقی را یک افق می نامند.
خاک های معدنی :
خاک هایی هستند که مقدار ماده آلی آنها کمتر از 20 درصد وزن آنها است. کلیه خاک هایی که از این به بعد مطرح می شوند خاک های معدنی هستند به جز مواردی که اشاره به خاک های آلی شده باشد.
خاک های آلی :
خاک هایی هستند که چنانچه درصد رس آنها کم است، حداقل 20 درصد وزن ماده آلی و چنانچه درصد رس آنها زیاد است، حداقل 30 درصد وزن ماده آلی باشد.
عوامل مؤثر خاکساز :
یکی از نتایج خاک شناسی شناخت این حقیقت است که خاک نیز مانند موجودات زنده به وجود می آید، بالغ و پیر می شود. مهم ترین دلیل تخریب فیزیکی، تغییرات شدید حرارتی است که از طریق انقباض و انبساط سنگ ها، موجب متلاشی شدن آنها می شود. یکی دیگر از راه های خرد شدن مکانیکی تصادم و به هم سائیده شدن ذرات در هنگام انتقال به ویژه توسط یخ در دوره یخبندان است. فعالیت انتقالی ذرات توسط آب و باد، امروزه یکی از فاکتورهای مؤثر در تشکیل خاکدانه است. با ادامه تخریب در اثر تجزیه فیزیکی و شیمیایی سنگ ها، از طریق تغییرات ایجاد شده ، ذرات خاکساز جدیدی ایجاد می شود.
ایجاد خاک های مختلف به سرعت و چگونگی جریان تخریب بستگی دارد که این خود نیز از طرفی به ترکیب سنگ های مادر و مقاومت آن در مقابل تأثیرات اتمسفری و از طرف دیگر به نیروهای اقلیمی و همچنین به میکرو و ماکروفلور خاک مربوط می باشد. حرارت و رطوبت اهمیت ویژه ای در تشکیل خاک دارند، زیرا آنها نه تنها تعیین کننده شدت تخریب هستند بلکه در رشد و تکامل گیاهان عالی و پست نیز مؤثرند. مهم در این رابطه نسبت مقدار بارش و تبخیر هر یک از محدوده های آب و هوایی است. نهایتاً انسانها نیز انتخاب گیاهان زراعی متفاوت و انجام عملیات زراعی مختلف اعم از مکانیکی یا شیمیایی در تشکیل خاک تأثیر گذارند.
تأثیر عوامل اقلیمی ( آب و هوایی) در تشکیل خاک :
1) رطوبت :
تجزیه فیزیکی سنگ که در مراحل اولیه تکامل خاک اتفاق می افتد، همیشه تابع مقدار معینی آب است که اغلب فقط به صورت آب نزولات جوی در اختیار گیاه قرار می گیرد. هر چه درجه حرارت و مقدار نزولات جوی افزایش یابد به همان نسبت تغییر شکل مواد اولیه آلی و معدنی شدیدتر و سریع تر انجام می شود. باران کم و ناچیز و درجه حرارت سالانه خیلی پایین، سرانجام باعث مغلوب شدن پدیده تشکیل خاک می گردد. البته مقدار نزولات جوی به تنهایی می تواند در تشکیل خاک بسیار مؤثر و مهم باشد، بلکه نوع پراکندگی و همچنین فصل ریزش آنها ( فصول گرم یا سرد) به مراتب اهمیت بیشتری دارد.
2) درجه حرارت :
عامل حرارتی نقش ارزنده ای در مورد روند سرعت فعل و انفعالات شیمیایی و یا حتی محیط های مطلوب رشد نباتی و حیوانی به عهده دارد. به طوری که با افزایش 10 درجه حرارت، سرعت واکنش های شیمیایی دو تا 3 برابر افزایش می یابد و همچنین سنگ ها در برابر تغییرات ناگهانی و شدید حرارتی توان مقاومت نداشته و خرد می گردند. دما باعث بالا رفتن توان پتانسیل طبیعی تبخیر در محیط می گردد. در نتیجه افزایش مقدار تبخیر، میزان آب و یا رطوبت موجود در محیط خاک کاهش یافته و آبشویی املاح در خاک بنا به شرایط محیطی متوقف و کند می شود.
3)
 باد :باعث خشکی سریع خاک می شود و خشکی هم مانعی برای تشکیل خاک است. در ضمن چون در مناطق خشک پوشش گیاهی تنک است، امکان کنده شدن خاک به وسیله باد یا آب (فرسایش) زیاد است . بنابراین باد با از جا کدن قسمت سطحی زمین و تشکیل ماسه بادی مانع از تشکیل خاک می گردد و برای قوه م حرکه خاک ( دینامیک خاک) ایجاد مزاحمت می کند.
4) تأثیر رستنی ها :
ریشه های عمیق گیاهان ، به ویژه ریشه درختان جنگلی باعث هدایت و نفوذ بیشتر آب به داخل خاک می گردد. در بعضی موارد ، آنها اسید نیز ترشح می کنند که به حل شدن آهن و دیگر اجزاء و مواد تشکیل دهنده خاک کمک می کند. گیاهان از طریق دیگر در تشکیل خاک و به وجود آمدن تیپ معینی از خاک مؤثر هستند و آن ایجاد هوموس است که ماده اولیه آن را بقایای گیاهی و جانوری تشکیل می دهد.
از ماده آلی (بقایای گیاهی و بقایا و فضولات حیوانی) بر اثر فعالیت موجودات خاکزی (به ویژه باکتری ها و کرم های بارانی) هوموس بوجود می آید که در تشکیل ، حفظ و حاصلخیزی خاک های بسیار مؤثر است.
5) عامل سنگ مادر در تشکیل خاک :
چون سنگ ها از لحاظ بافت، ترکیب و مقاومت با هم فرق دارند. تأثیر آنها در تشکیل خاک نیز متفاوت است. به عنوان مثال سنگ های درشت دانه سریعتر از سنگ های ریز دانه متراکم، خرد و تجزیه می شوند. تأثیر سنگ ها در خصوصیات خاک در مراحل اولیه تکامل خاک بیش از سایر عوامل است. سنگ در مناطقی که تخریب شدید است (مناطق حاره) در خصوصیات خاک کمتر مؤثر واقع می شود تا در مناطقی که تخریب ضعیف می باشد ( مناطق معتدل مرطوب) این که سنگ مادر به عنوان ماده اولیه و خام خاک محسوب می شود امری بدیهی و مسلم است و بدون شک هر خاکی در هر کجا که تشکیل می شود اگر چه در جریان تکوینی خود دچار تغییرات و دگرگونی فراوانی می شود به هر حال چارچوب و اسکلت اولیه آن از سنگ مادر نشأت گرفته و لاجرم مواد آن هم از سنگ بستر تبعیت خواهد کرد. صرف نظر از جنس سنگ مادر که نقش عمده ای در ایجاد نوع و مراحل تکوینی خاک دارد، عوامل دیگری نیز در این امر مؤثرند. این عوامل مربوط به بافت ها و نفوذ پذیری و شبکه تبلور کانی های موجود در سنگ است. در حقیقت سنگ مادر از 4 نظر در تکوین خاک می توان مورد بررسی قرار گیرد :
الف) جنس
ب) بافت
ج) نفوذ پذیری
د) شبکه تبلور کانی های موجود در آن
منظور از بافت سنگ همان درصد ذرات مختلف تشکیل دهنده است، زیرا بعد از واپاشی سنگ میزان رس و سیلیس موجود در خاک به آن بستگی پیدا می کند. نفوذ پذیری نیز عامل مؤثری در تسریع فعالیت های فیزیکی شیمیایی خاک محسوب می شود. زیرا بالا بودن ضریب نفوذ پذیری بیشتر در نیمرخ پروفیل خاک محسوس می شود. نوع شبکه تبلوری کانی های موجود، در سنگ در تغییر و تحول خاک مؤثر است، زیرا هر چه مقدار آنیون هایی که کاتیون بخصوصی را احاطه می نمایند بیشتر و بار کاتیونی کمتر باشد انرژی لازم برای ازهم پاشیدگی سنگ کمتر خواهد بود.
عامل پستی و بلندی در تشکیل خاک
پستی و بلندی نه تنها به خودی خود رل مهمی را در تکامل و تکوین خاک ایفا می کند بلکه پارامترهای حساس جوی چون دما و رطوبت را تغییر می دهد و لذا این عامل به عنوان یک تغییر دهنده کلیما در سطح ناحیه ای مطرح می شود. بنابراین نقش عوارض پستی و بلندی در تکوین خاک را می توان مشتمل بر دو بخش است :
الف) به عنوان یک تعدیل کننده کلیما
ب) یک عامل مؤثر در تکوین و تشکیل خاک
عامل بیولوژیکی (موجودات زنده) در تشکیل خاک
نقش این عامل در فرآیند خاکسازی آن چنان مهم است که بخش وسیعی از فعالیت های فیزیکوشیمیایی خاک را به خود اختصاص می دهد. منظور از موجودات زنده خاک بخش های وسیعی از باکتری ها، میکروبها ، انگلها و قارچهاست . اما از این مجموعه نقش باکتری ها در تجزیه مواد و تبدیل مواد آلی به معدنی از اهمیت خاصی برخوردار است. موجودات زنده گیاهی و حیوانی در حقیقت ایستگاهی هستند که انرژی خورشیدی را گرفته از طریق انواع تجزیه های فیزیکی و شیمیایی به اکوسیستم خاک و تأمین قوت دیگر موجودات زی حیات می گردد. نقش دیگری که می توان به گیاهان و نباتات و موجودات ذره بینی قائل شد تجدید فعل و انفعالات پاره ای فرایندهای هوازدگی است. ریشه گیاهان صرف نظر از اعمال فشار و ایجاد هوازدگی مکانیکی در سنگ ها همواره سعی بر تثبیت پاره ای از عناصری چون ازت و غیره در خاک دارند. از طرفی ریشه های گیاهی همواره سبب نفوذ مقادیری آب به درون خاک می شوند. در ضمن به واسطه تنفس مقادیری گاز کربنیک نیز در خاک آزاد می سازند که هر دو عامل فوق از عناصر اصلی در هیدرولیز و کربناتاسیون به شمار می آیند. پاره ای از گیاهان نیز وسط ریشه های خود ترشحات اسیدی دارند که بی تردید در مجموعه خاک بی تأثیر نمی تواند باشد.
تشکیل خاک و چگونگی شناسایی آن :
خاک محیطی بی نهایت مرکب و غیر متجانس است که در اصل از 3 بخش جامد و مایع گاز تشکیل یافته و بسته به کمیت و کیفیت اجزاء مختلف هر فاز و رابطه متقابل آنها با یکدیگر می تواند به طور متفاوت در برآورد توقعات بی حد و حصر گیاهان سهیم باشد.
الف) بخش جامد خاک را ذرات و اجزاء معدنی مانند قلوه سنگ، سنگریزه ، شن ، سیلت، رس و نمک های معدنی و اجزاء مواد آلی مانند بقایای اعضای گیاهان و جانوران تجزیه یافته و موجودات ذره بینی و غیره ذره بینی ساکن خاک تشکیل می دهد.

با توجه به اینکه خاکهای ایران از نظر مواد آلی فقیر می باشند افزایش ماده آلی خاکها برای حفظ حاصلخیزی و تداوم فعالیت موجودات زنده خاکزی امری ضروری است.
سرچشمه مواد آلی خاک، بقایای حیوانی و بازمانده های گیاهی است.

این مواد از ابتدای ورود به خاک تحت تاثیر مستقیم موجودات زنده و گروههای میکروبی آن قرار می گیرند و تغییرات زیادی می یابند.

دو پدیده عمده در این تغییر ماهیت مواد شناخته شده اند. پدیده اول معدنی شدن(Mineralization) و پدیده دوم هوموسی شدن(Humiification) است.

با توجه به اینکه خاکهای ایران از نظر مواد آلی فقیر می باشند افزایش ماده آلی خاکها برای حفظ حاصلخیزی و تداوم فعالیت موجودات زنده خاکزی امری ضروری است.

در اهمیت ماده آلی همین بس که آن را به عنوان قلب کشاورزی پایدار نام نهاده اند و همچنین نقش آن را در خاک همانند نقش خون در بدن دانسته اند.

فواید مواد آلی در خاک به اندازه ای متنوع و زیاد است که انسان را به یاد فواید نوشته شده بر روی برچسب داروهای قدیمی می اندازد ولی خوشبختانه این فواید در مورد مواد آلی کاملا واقعیت دارد:

1- مواد آلی منبع تامین ازت مورد نیاز گیاه در خاکهای کود نخورده است.

2- مواد آلی می تواند منبع مهم تامین فسفر و گوگرد قابل استفاده گیاه باشد مشروط به اینکه مقدار هوموس خاک به دو درصد یا بیشتر برسد.

3- مواد آلی بطو مستقیم یا غیر مستقیم با افزایش فعالیت میکروبی باعث تولید مقدار زیادی مواد تشکیل دهنده خاکدانه ها از جمله پلی ساکاریدها می شود.

4- مواد آلی غالبا 70-30 درصد از کل ظرفیت تبادل کاتیونی(CEC) خاک را تشکیل می دهند. سطوح زیاد قابل دسترس در هوموس، محل های تبادل کاتیونی زیادی دارد که عناصر غذایی را برای استفاده بعدی گیاه نگه می دارد. علاوه براین، فلزات سنگین آلوده کننده مانند سرب، کادمیم و فلزات مشابه که معمولا به علت استفاده از فاضلابها وارد خاک می شوند را جذب سطحی می کند و از این طریق به پاکسازی محیط کمک می کند.

5- مواد آلی عموما مقدار آب موجود در خاک در حالت ظرفیت مزرعه و همچنین مقدار آب قابل استفاده در خاکهای شنی را افزایش داده و تهویه خاکهای رسی را با افزایش خاکدانه سازی و در نتیجه ایجاد خلل و فرج بزرگتر، زیادتر می کند.

6- مواد آلی به عنوان یک کلات عمل می کند و در نتیجه قابلیت استفاده و تحرک عناصر کم مصرف را افزایش می دهد.

7- مواد آلی کربن مورد نیاز بسیاری از میکروارگانیسم های مفید خاک از جمله بعضی از باکتریهای تثبیت کننده ازت (مانند ازتوباکترها) را فراهم می کند.

8- وقتی که ماده آلی به عنوان پوشش دهنده ( مالچ) به سطح خاک اضافه می شود، فرسایش خاک را کاهش می دهد.

9- مواد آلی با جلوگیری از تابش مستقیم آفتاب مانع از دست رفتن رطوبت خاک می شود و در زمستان و تابستان دمای خاک را متعادل نگه می دارد.

10- هوموس ناشی از ماده آلی، مقاومت خاک را در برابر تغییرات سریع اسیدیته، قلیاییت و شوری و همچنین صدمه آفت کشها و فلزات سمی سنگین افزایش می دهد.

 


توان تولید و باروری خاک از فرایندهای فیزیکی، شیمیایی و بیولوژی خاک است. توازن پایدار این فرایندها به همراه مدیریت مناسب بهرهبرداری از خاک موجب تداوم باروری میشود؛ هر گونه اقدام در جهت بر هم زدن این تعادل اثراتی جبرانناپذیر به دنبال دارد. از طرفی افزایش جمعیت با نرخ بیش از 2درصد در درازمدت شرایطی ناپایدار به وجود خواهد آورد. در بسیاری از کشورها، برای 50 تا 100 سال آینده، تولیدات کشاورزی باید دست کم سالانه 3 درصد رشد داشته باشد. تحقق این اهداف نیاز به بهرهبرداری بیشتر از مواد غذایی خاک دارد. مشکل اساسی رسیدن به این مقدار رشد در تولیدات کشاورزی میباشد که در آن کمیت منابع محیط و ظرفیت تولید اراضی و منابع آبی حفظ شود. مدیریت پایدار منابع و کاربرد فناوری مناسب در ارتباط با بهرهوری از منابع آب و خاک و منابع غذایی باید به گونهای باشد که هدف فوق تحقق یابد.
اهمیت حاصلخیزی خاک: حاصلخیزی خاک توصیفکننده توانایی و قابلیت خاک برای تامین شرایط رشد پایا، بهینه و مطلوب گیاه است. در گذشته حاصلخیزی خاک، صرفاً تامین نیاز عنصری NPK بوده است. پس از آن اهمیت ماده آلی مورد توجه قرار گرفت و
سرانجام بحث ریزمغذیها مطرح شد. سپس سیستم دینامیکی زیستی (Biodynamic System) مورد بررسی قرار گرفت که توسط دانشمندی آلمانی به نام Roudolph Steuner ارائه شد و کشاورزی به عنوان یک سیستم پایدار درون اکوسیستم معرفی گردید و نام آن از واژه یونانی «بیو» که به معنی «انرژیزیستی» است، گرفته شده است. در این سیستم جانوران به عنوان یک قسمت از اکوسیستم کشاورزی در نظر گرفته شدهاند. استانداردهای بیودینامیک محدودتر از کشاورزی آلی بود و در کشاورزی بیودینامیک متدهایی شبیه به هومیوپاتی کنونی رایج بوده است و سرانجام بحث کشاورزی آلی مطرح شد (Smith ، 2002).
هر چند استفاده از کودهای معدنی ظاهراً سریعترین و مطمئنترین راه برای تامین حاصلخیزی خاک به شمار میرود، لیکن هزینههای زیاد مصرف کود، آلودگی و تخریب محیط زیست و خاک، نگرانکننده است. بنابراین، استفاده کامل از منابع گیاهی غذایی قابل تجدید موجود (آلی و بیولوژیکی) به همراه کاربرد بهینهای از مواد معدنی، نقش مهمی در جهت حفظ باروری، ساختمان و فعالیتحیاتی خاک ایفا میکند. در ایران با اقلیم غالب خشک و نیمه خشک نه تنها خاکها عموماً از نظر مواد آلی فقیر بوده (کمتر از یک درصد) بلکه به جهت بالا بودن دما، ثابت نگهداشتن و حفظ مقدار ماده آلی خاک بسیار دشوار میباشد.
شکل 1- دشواری حفظ مواد آلی در خاکهای زراعی مناطق خشک و نیمه خشک (Laegried و همکاران، 1999).
علاوه بر آن با توجه مشکل یارانهای کودهای شیمیایی، هدف دستیابی به افزایش عملکرد هکتاری، علاوه بر ترمیم مواد آلی خاکها میباشد که مستلزم حمایتهای عملی دولت و نیازمند عزم ملی میباشد چرا که علاوه بر ترویج فرهنگ مصرف کودهای آلی در کشاورزی، نیاز به تولید انبوه این کودها میباشد.
l سلامت و کیفیت خاک: مواد آلی به علت اثرات سازندهای که بر خصوصیات فیزیکی (پایداری خاکدانهها)، شیمیایی (افزایش ظرفیت نگهداری عنصری) و بیولوژیکی (اکتیویته بیوماس میکروبی) دارد، به عنوان رکن باروری خاک شناخته شده است. به طور خلاصه نقش ماده آلی در تامین سلامت و کیفیت خاک را میتوان به شرح زیر بیان داشت:
1ـ منبع کربن و انرژی برای میکروارگانیسمهای خاک، 2ـ منبع عناصر غذایی نظیر نیتروژن، گوگرد، فسفر و … ، 3ـ پایداری و نگهداری ذرات خاک به عنوان خاکدانه یا خاک واحد و کاهش خطر فرسایش خاک، 4ـ توسعه تخلخل خاک و افزایش ظرفیت نگهداری هوا و آب و تسهیل توسعه و رشد ریشهای، 5ـ حفظ و ابقای عناصر غذایی و جلوگیری از هدررفت آنها با افزایش ظرفیت تبادل کاتیونی (CEC) و ظرفیت تبادل آنیونی (AEC)، 6ـ جلوگیری از فشردگی و تراکم خاک با پائین نگهداشتن وزن مخصوص ظاهری و ممانعت از ایجاد قشرها و پوستههای سخت، ترک و گسل، 7ـ افزایش قابلیت خاکورزی و تغییر در خصوصیات خاک مثل کاهش چسبندگی، افزایش نفوذپذیری و نرمی خاک، 8ـ ابقای کربن از اتمسفر و دیگر منابع، 9ـ کاهش اثرات محیطی منفی مثل اثر حشرهکشها، فلزات سنگین و بسیاری از آلایندههای دیگر، 10- افزایش قدرت بافری خاک و مقابله با تغییرات سریع اسیدیته خاک و 11- افزایش سرعت نفوذ آب در خاک و کاهش تولید رواناب.
l اثر مواد آلی بر حاصلخیزی و باروری خاک: همانگونه که ذکر شد توان باروری خاک حاصل اثرات سازنده فرایندهای فیزیکی، شیمیایی و بیولوژیکی خاک است. لذا مناسب خواهد بود تا به طور اختصار اثرات مواد آلی بر این ویژگیها مورد بررسی قرار گیرد.
l ویژگیهای فیزیکی خاک: ویژگیهای فیزیکی خاک که از عوامل مهم و مشخصکننده رشد گیاهان میباشند، خود تابع عوامل مختلف است. در این بحث اثر متقابل مهمترین خواص فیزیکی خاک و ماده آلی مورد بررسی قرار میگیرد.
1ـ رنگ خاک: رنگ خاک شاخص دقیقی برای تعیین حاصلخیزی نیست زیرا شاخصی کیفی به شمار میرود. در برخی موارد رنگ تیرة خاک میتواند نشاندهندة میزان مادة آلی مناسب و کافی باشد. هر چه رنگ خاک زراعی تیرهتر باشد به دلیل گرمتر شدن زودتر سطح خاک، در بهار زمان کشت تسریع میشود.
2ـ ساختار خاک: آرایش ذرات خاک در تشکیل خاکدانهها، اندازه و پایداری خاکدانهها، بر روی تخلخل، نفوذپذیری و مقاومت آنها بسیار مؤثر است و ماده آلی به دلیل ایجاد هسته مرکزی در تشکیل خاکدانهها در پایداری و قوام آنها بسیار موثر است (رجوع به نشریه فنی شماره 297).
3ـ تخلخل خاک و نفوذپذیری آن:تخلخل خاک مبین حجم منافذ و روزنههای خاکی است و معبری برای جریان آب و هوا محسوب میشود. میزان تخلخل خاک (60-30 درصد)، تابعی از ساختمان، بافت و محتوای ماده آلی خاک میباشد. مادة آلی با بهبود شرایط خاکدانهسازی، وضعیت تخلخل خاک و نفوذپذیری آن را بهبود میبخشد.
4ـ بافت خاک: بسیاری از خواص خاک مثل تخلخل، نفوذپذیری، قابلیت فراهمی و ابقای عناصر غذایی تابعی از بافت خاک میباشند. ذرات شنی با اندازه mm2-05/0 بر توزیع هوادهی و زهکشی خاک بسیار مؤثرند اما در حاصلخیزی خاک نقش کمتری دارند. رس که اندازه ذرات آن کوچکتر از mm002/0 است واجد بار منفی، سطح ویژة وسیع و خاصیت ابقای عناصر غذایی میباشد اما در کلاسهبندی بافت خاک خواص فیزیکی کمرنگتری در نفوذپذیری و زهکشی دارد. مادة آلی دارای خاصیت اصلاحکننده بافت در خاکهای سبک و سنگین است.
5ـ ظرفیت نگهداری آب خاک: میزان ظرفیت نگهداری آب خاک متأثر از نوع بافت و میزان مادة آلی میباشد. در حالتهای مختلف میزان آب خاک متفاوت است.
6ـ عمق خاک: عمق ریشهها بر مقدار خاک در دسترس ریشهها که آب و مواد غذایی را برای گیاه تأمین میکند، موثر است و بوسیله سطح ایستابی، سنگ بستر، کفهها و سخت لایهها و pH پائین محدود میشود.
7ـ شیب خاک: میزان رواناب تابعی از شیب خاک است، زیرا میزان فرسایش در آن بالاتر است و برای کاهش فرسایش خاک، عملیات مدیریتی خاصی را طلب میکند. ماده آلی با افزایش نفوذپذیری خاک باعث کاهش رواناب ایجاد شده و کاهش فرسایش میشود.
اثر مواد آلی بر حاصلخیزی و باروری خاك:
l ویژگیهای فیزیكی خاك: ویژگیهای فیزیكی خاك كه از عوامل مهم و مشخصكننده رشد گیاهان میباشند، خود تابع عوامل مختلف است. در این بحث اثر متقابل مهمترین خواص فیزیكی خاك و ماده آلی مورد بررسی قرار میگیرد.
1ـ رنگ خاك: رنگ خاك شاخص دقیقی برای تعیین حاصلخیزی نیست زیرا شاخصی كیفی به شمار میرود. در برخی موارد رنگ تیرة خاك میتواند نشاندهندة میزان مادة آلی مناسب و كافی باشد. هر چه رنگ خاك زراعی تیرهتر باشد به دلیل گرمتر شدن زودتر سطح خاك، در بهار زمان كشت تسریع میشود.
2ـ ساختار خاك: آرایش ذرات خاك در تشكیل خاكدانهها، اندازه و پایداری خاكدانهها، بر روی تخلخل، نفوذپذیری و مقاومت آنها بسیار مؤثر است و ماده آلی به دلیل ایجاد هسته مركزی در تشكیل خاكدانهها در پایداری و قوام آنها بسیار موثر است (رجوع به نشریه فنی شماره 297).
3ـ تخلخل خاك و نفوذپذیری آن:تخلخل خاك مبین حجم منافذ و روزنههای خاكی است و معبری برای جریان آب و هوا محسوب میشود. میزان تخلخل خاك (60-30 درصد)، تابعی از ساختمان، بافت و محتوای ماده آلی خاك میباشد. مادة آلی با بهبود شرایط خاكدانهسازی، وضعیت تخلخل خاك و نفوذپذیری آن را بهبود میبخشد.
4ـ بافت خاك: بسیاری از خواص خاك مثل تخلخل، نفوذپذیری، قابلیت فراهمی و ابقای عناصر غذایی تابعی از بافت خاك میباشند. ذرات شنی با اندازه mm2-05/0 بر توزیع هوادهی و زهكشی خاك بسیار مؤثرند اما در حاصلخیزی خاك نقش كمتری دارند. رس كه اندازه ذرات آن كوچكتر از mm002/0 است واجد بار منفی، سطح ویژة وسیع و خاصیت ابقای عناصر غذایی میباشد اما در كلاسهبندی بافت خاك خواص فیزیكی كمرنگتری در نفوذپذیری و زهكشی دارد. مادة آلی دارای خاصیت اصلاحكننده بافت در خاكهای سبك و سنگین است.
5ـ ظرفیت نگهداری آب خاك: میزان ظرفیت نگهداری آب خاك متأثر از نوع بافت و میزان مادة آلی میباشد. در حالتهای مختلف میزان آب خاك متفاوت است.
6ـ عمق خاك: عمق ریشهها بر مقدار خاك در دسترس ریشهها كه آب و مواد غذایی را برای گیاه تأمین میكند، موثر است و بوسیله سطح ایستابی، سنگ بستر، كفهها و سخت لایهها و pH پائین محدود میشود.
7ـ شیب خاك: میزان رواناب تابعی از شیب خاك است، زیرا میزان فرسایش در آن بالاتر است و برای كاهش فرسایش خاك، عملیات مدیریتی خاصی را طلب میكند. ماده آلی با افزایش نفوذپذیری خاك باعث كاهش رواناب ایجاد شده و كاهش فرسایش میشود.
موفق باشید.

فرایندهای بیولوژیکی، شیمیایی و فیزیکی، مواد آلی را به خاک انتقال می­دهند. مواد آلی خاک شامل، نسوج گیاهی، محصولات حاصل از تجزیه آن­ها و محصولات سنتز شده توسط جانوران خاک است.
دو نوع اصلی ترکیبات عبارتند از:
۱- مواد غیرهوموسی، مثل کربوهیدرات­ها.
۲- مواد هوموسی، قهوه­ای تا قهوه­ای تیره، وزن مولکولی بالا.
سرعت تجمع مواد آلی در خاک، به فاکتورهای محیطی زیر بستگی دارد:
- اقلیم :
اقلیم از طریق توازن بین تولید لاشبرگ­ها و سرعت تجزیه، روی تجمع مواد آلی اثر می­گذارد.
مواد آلی خاک با افزایش بارندگی، افزایش می­یابند، ولی افزایش دما، با عث کاهش آن­ها می­شود. در شرایط مرطوب، بین تولید و سرعت تجزیه لاشبرگ­ها توازن وجود ندارد و با افزایش دما، تجزیه افزایش می­یابد.
هر چه بارندگی بیشتر، پوشش گیاهی بهتر، سرعت تجزیه مواد آلی کمتر و در نتیجه تجمع مواد آلی در خاک بیشتر است. بنابراین تجمع مواد آلی خاک به فاکتورهای کنترل تجزیه، بیشتر از میزان تولید اکوسیستم بستگی دارد.
در مقیاس منطقه­ای مواد آلی با افزایش دمای سالیانه، در هر سطحی از بارندگی، کاهش می­یابد:
OM= Ce –KT
T: میانگین دمای سالیانه بر حسب درجه سانتیگراد K , C: ضریب ثابت
برای نمونه: در شمال آمریکا در خاک­های چمن­زار، زمانی­که دیگر فاکتورها ثابت باشند، مقدرا کربن با افزایش هر ۱۰ درجه سانتیگراد میانگین دمای سالیانه، ۲ الی ۳ برابر کاهش می­یابد.
- موجودات خاک :
مقدار، مکان و تجزیه شیمیایی باقی مانده­های آلی پوشش­گیاهی بر تجمع مواد آلی موثر است. مکان بقایای­گیاهی، روی تخریب و تجمع مواد آلی موثر است. میزان تولید لاشبرگ­ها با افزایش عرض جغرافیایی از حاره به قطب شمال افزایش می­یابد.
جانوران خاک مثل کرم خاکی، سرعت تجزیه را با مخلوط کردن سریع بقایای­گیاهی، در خاک­های معدنی افزایش می­دهند.
- مواد مادری:
مواد مادری روی تجمع مواد آلی از طریق حاصلخیزی خاک اثر می­گذارند. خاک­هایی که از سنگ­های غنی کاتیون بازی تشکیل شده­اند، مثل بازالت، بیشترین حاصلخیزی را دارند. بنابراین تجمع موادآلی این خاک­ها از خاک­هایی که عناصرغذایی کمتری دارند، مثل خاک­های تشکیل شده از گرانیت، بیشتر است .مواد مادری روی بافت خاک هم موثر است. مقدار رس خاک با تجمع مواد آلی رابطه مستقیم دارد. مقدار رس روی رطوبت خاک، آب قابل استفاده و میزان تولید لاشبرگ­­ها تاثیر می­گذارد. به علاوه، مقدار زیاد رس باعث تجمع مواد آلی توسط تشکیل مواد هوموسی مقاوم در طول تجزیه می­شود. رس و مواد مادری کمپلکس­های آلی- معدنی تشکیل می­دهند که در مقابل تخریب بیولوژیکی، مقاومت بیشتری دارند.
- توپوگرافی:
اثر متقابل توپوگرافی با اقلیم­های منطقه­ای، در پراکندگی مواد آلی خاک موثر است. تجمع مواد آلی اغلب در انتهای تپه­ها که شرایط مرطوب­تری نسبت به وسط و بالای شیب دارد، مساعدتر است.
تجمع مواد آلی در نیمکره شمالی معمولا در شیب­های شمالی در مقایسه با شیب­های جنوبی بیشتر است، زیرا دما کمتر است.
- زمان:
تجمع مواد آلی در خاک­هایی که در زمان هولوسن تشکیل شده­اند، بین gr/ cm2 year 12-1 است. به هر حال، مواد آلی برای مدت نامحدودی در خاک تجمع نمی­یابند. بسته به دیگر عوامل خاکسازی، در طول زمان تعادل برقرار می­شود.
از تجمع مواد آلی برای طبقه بندی خاک­های آلی و معدنی، توصیف افق­های مشخصه سطحی و تحت­الارضی استفاده می­شود (Quideau 2006).
ورود مواد آلی افقO به خاک­های معدنی :
۱- ممکن است بقایای گیاهی در افق O تجزیه شوند و به علت اندازه کلوئیدی توسط فرونشت آب (حرکت رو به پایین آب )به افق A منتقل می شود.
۲- ممکن است بقایای گیاهی به خاک منتقل شده و آنجا تجزیه شود. ممکن است توسط جانوران یا شسته شدن از طریق درز و شکاف­ها منتقل شود.
۳- مواد آلی می­توانند از طریق تجزیه ریشه و مرگ موجودات زنده خاک به خاک­های معدنی اضافه شوند. این راه اغلب در خاک­هایی اهمیت دارد که تراکم ریشه و عملکرد بالاست، مثل علفزارها.
(Ponomareva1974)
دلیل تجمع هوموس در چرنوزوم ترشح محلول آبی به طور مستقیم از ریشه می­باشد.
در اغلب خاک­ها هر سه روش عملی است، اگرچه در خاک­های اسیدی تشکیل شده تحت لاشبرگ­های گیاهان مخروطی، مسیر دوم به علت کمبود جمعیت جانوری خاک اهمیت کمتری دارد.
مواد آلی خاك
مواد آلی جزء لاینفك هر خاك بوده و خواص فیزیكی و شیمیایی آنرا تا حد قابل توجهی تغییر می دهد و عبارتست از كلیه اجسام آلی موجود در خاك اعم از زنده یا مرده ، تازه یا كهنه ، ساده یا پیچیده ومركب . مواد آلی خاك شامل بقایای گیاهی و حیوانی در مراحل مختلف تجزیه، هوموس، میكروبها و هر تركیب آلی دیگر می باشد .
بقایای گیاهی یا حیوانی كه به خاك افزوده می گردند در نتیجه فعالیت میكروارگانیسمهای خاك تجزیه و ضمن آزاد كردن قسمتی از مواد غذایی خود دچار تغیرات زیادی می گردند ، سرعت فعالیت میكروارگانیسمها به وجود آب ، هوای كافی و حرارت مناسب برای فعالیت آنها بستگی دارد . یادآور می شود كه واحد ساختمانی ماده آلی خاك كربن است . افزون بر كربن ، در تركیب ماده آلی خاك عناصر هیدروژن، اكسیژن، فسفر، ازت و گوگرد نیز بكار رفته است . در خاكهایی كه به آن كود اضافه نشده است ماده آلی مهمترین منبع تامین كننده ازت و گوگرد است .
هوموس ماده آلی كلوییدی خاك است كه تجزیه آن به كندی انجام می شود و به خاك رنگ قهوه ای یا سیاه می دهد. برخی از فراورده های حاصل از تجزیه ماده آلی خاك درآب محلول بوده و به سرعت ناپدید می شوند، برخی تركیبات دیگر پایدارتر بوده و باقی می مانند . مواد آلی پایدار بصورت چسب آلی عمل كرده و برای تشكیل خاكدانه ذرات خاك را به هم می چسبانند . هوموس دو خاصیت مشترك با رس دارد : نخست اینكه از نظر الكتریكی به مقدار زیادی باردار است . دوم اینكه سطح ویزه زیادی دارد و به خاطر همین دو خاصیت این ماده در خاك بسیار مهم است .


اثرات مفید مواد آلی خاك


n مواد آلی با تجزیه و فساد خود و همچنین ظرفیت تبادل یونی قابل توجهی كه دارند در تغذیه گیاهان مورد استفاده قرار می گیرند . خاكهایی كه كمتر از 2 درصد ماده آلی داشته باشند از نظر ماده آلی فقیر محسوب می شوند . ظرفیت تبادل كاتیونی زیاد هوموس و مواد آلی با افزایش اسیدیته خاك افزایش می یابد .
n مواد آلی تركیبات لازم برای تشكیل و تثبیت خاكدانه ها را فراهم می سازد و به اصلاح ساختمان خاك كمك می كند . تركیبات پیچیده كربوهیدراتها مانند صمغ ها ، رزین ها و اسید های آلی كه از تجزیه مواد آلی خاك حاصل می شوند به صورت سیمانی در ارتباط با ذرات خاك عمل كرده و ساختمان خاك را بهبود می بخشد .
n مواد آلی ظرفیت نگهداری و استعداد خاك را برای هدایت آب افزایش می دهد زیرا هوموس قدرت جذب آب زیادی داشته و ظرفیت آبگیری خاك را بهبود می بخشد. ذرات مواد آلی در لابلای ذرات رس قرار می گیرند و از به هم چسبیدگی ذرات رس می كاهد و ضمن بهبود ساختمان خاك ، جریان آب را تسهیل می كند .
n مواد آلی به كاهش روان آب یا آبدوی از خاك و فرسایش آن كمك می كند .
مواد آلی خاك را می توان بوسیله اضافه كردن كودهای آلی به خاك تامین نمود . كودهای آلی شامل كودهای دامی ، كمپوست و كود سبز می باشد .

گوگرد کانسارهای گوگرد در ایران)
گوگرد یا سولفور Sulfur یکی از عناصر شیمیایی اصلی گروه ششم (VIA) در جدول تناوبی و ... سم‌های فسفاته آلی در طول جنگ جهانی دوم در آلمان گسترش ...
  زباله
به محل دفن زباله‌های جامد اصطلاحاً خاک‌چال گفته می‌شود. ... دفن در خاک‌چال آخرین عنصر موظف در سیستم مدیریت مواد زاید جامد و سرنوشت نهایی تمام ...
 رنگرزی پیشینه در ایران)
الیاف ، نخ ، پارچه و یا پوشاک در محلولی که شامل مواد رنگزا و مواد شیمیایی می‌باشد ... و کهن ترین اثر دارای گره ایران، که تا به حال نخستین ...
زیست‌بوم خاک‌ها)
محیط زیست (زیست بوم) به همه محیط‌هایی که در آن‌ها زندگی جریان دارد گفته می‌شود ... مسمومیت خاک می‌تواند در اثر افزایش نمک‌های خاک توسط ماشین‌ ...
کشاورزی زیستی کشاورزی آلی)
کشاورزی زیستی (کشاورزی آلی،طبیعی یا ارگانیک)، نوعی کشاورزی است که در تولید و فرآوری ... انتقال به مصرف کننده، سلامت خاک، گیاه، حیوان، انسان، ...
  سیمان
، سیلیس و اکسیدهای معدنی در دمای ۱۴۰۰ درجه تا ۱۵۰۰ درجهٔ سانتی‌گراد ساخته می‌شود. ... این مواد در کوره با هم ترکیب شده و غیر از مقداری آهک ...
زیتون کشت زیتون در ایران)
(که در حالت طبیعی تلخ است که باید در معرض تخمیر طبیعی قرار گیرد و یا ... جدای خساراتی که بر اثر آب و هوا یا آفات آلی به زیتون وارد می‌شود این ...
روی  کاربردها در پزشکی)
بو گیر سولفید روی در رنگهای شب تاب و متیل روی در آزمایشگاه شیمی آلی. ... معمولاً در خاک‌های قلیایی، و در خاک‌های محتوی فسفر بیش از حد، روی ...
استان مازندران  قلعه لاجیم در سوادکوه)
مازندران استانی در شمال ایران و در کرانه‌های جنوبی دریای خزر می‌باشد. ... وابسته‌است، که از راه کشاورزی و مواد غذایی با داشتن بالاترین تولید ...
 شهرستان دیر جزایر واقع در شهرستان)
شهرستان دَیّر یکی از شهرستانهای استان بوشهر در جنوب ایران و در ساحل خلیج فارس ... زمین و مدفون شدن مواد آلی با گل‌های آهکی در ته دریا می‌باشد. ...
   کلزا
کلزا (.brassica napus L) به عنوان یکی از گیاهان دانه روغنی مهم در مناطق معتدله ... روی ،باعث می‌گردد که روی با مواد آلی خاک ترکیب شده ومجموعه‌ ...
 کود
کود هرگونه مواد طبیعی و یا ... مواد مفیدی که در آن وجود دارد ... کشاورزی برای تقویت خاک مزرعه از ... بودن حجم وسیعی از مود آلی و غذایی باقی مانده که ...
سیلیس  شکل‌های سیلیس در طبیعت)
سیلیس یا اکسید سیلیسیم با فرمول شیمیایی SiO 2 فراوان‌ترین ترکیب اکسیدی موجود در ... است که در اثر حرارت و سوختن مواد آلی، به رنگ سفید در می‌آید.

آثار مواد آلی در خاک :
1- اصلاح خواص فیزیکی خاک :
مواد آلی در سبک نمودن خاکهای نیلی موثر است در نتیجه تهویه و نفوذ پذیری آب را افزایش می دهد در خاکها ی شنی مواد آلی سبس بالا بردن ظرفیت نگهداری آب می شود . زیرا می تواند حتی معاول وزن خود آب جذب و مشکل خشکی این خاکها را تا حدودی رفع کند .
2 – تامین و آزاد سازی عناصر غذایی در خاک
مواد آلی برای تجزیه شدن می توانند مقادیر مختلفی عناصر غذایی را آزاد نمایند و همچنین در کاهش PH و آهک خاک و افزایش حلالیت عناصر غذایی خصوصاً فسفر و عناصر ریز مغذی چون آهن , روی , مس , منگنز و بور موثر می باشد .
3 – آثار بیولوژیکی : مواد آلی به عنوان منبع عالی عذا و انرژی برای موجودات زنده خاکستری مطرح می باشند بنا بر این با وجود مواد آلی کافی فعالیت خاک به حداکثر می رسد .
4 – آثار اقتصادی:
هر چند اثرات ماده آلی چند ساله است ( حداقل سه سال ) بر روی خاکها مؤثر است و باعث افزایش عملکرد محصول می شود. بنابر تحقیقی که در استان خراسان در سال گذشته صورت گرفته , اضافه کردن 50 درصد بقایای کاه و لکش به خاک باعث افزایش عملکرد 650 کیلوگرم گندم مثبت به مزرعه شاهد شده است ( کشاورز , عباس زاده 1385) بنابراین مصرف بقایای تبتیتنش اقتصادی نیز دارد .
روش کار :
هر چند اکثر زارعین به دلیل کمبود علوفه از بقایای گیاهی جهت خوراک دام استفاده می کنند ولی برای بهبود حاصلخیزی خاک ضرورت دارد. حداقل بخشی از بقایای گیاهی و نیز کاه و لکش غلات به خاک برگردانده شود . برای غنی سازی بقایا و سرعت مدت خرید آنان در خاک لازم است حداقل 50 کیلوگرم کود اوره روی بقایا مصرف با عملیات شخم و دیسک زیر خاک برده شود . بعضاً زارعین برای خلاصی از این بقایا اقدام به سوزاندن آنها می کنند این عمل علاوه بر آنکه سبب از بین رفتن حجم زیادی از بقایای آلی می گردد باعث نابودی موجودات زنده خاک سطحی و آلودگیهای زیست محیطی می شود . ضمناً برای استفاده بهینه از بقایای گیاهی چون ذرت دانه ای , آفتابگردان , پنبه و ... زارعین می توانند از دستگاه ساقه خردکن و جهت سرشاخاهای باغات از شاخه خردکن استفاده نمایند . تهیه و تنظیم :
کند

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

پ.ن:

این مطلب به سفارش یکی از دوستان نوشته شده





نوع مطلب :
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
1396/06/27 18:42
Unquestionably imagine that which you said. Your favourite reason seemed to be at the web the simplest thing to consider of.

I say to you, I certainly get irked at the same time as other folks think about concerns that they plainly don't recognize about.
You managed to hit the nail upon the top as neatly as defined
out the whole thing with no need side-effects ,
folks can take a signal. Will probably be back to get more.
Thank you
1396/06/20 12:20
من این را می دانم اگر موضوعی نیست، اما به دنبال شروع وبلاگ خود هستم و کنجکاو بودم
همه نیاز به نصب است؟ من فرض دارم یک وبلاگ مانند خود شما هزینه یک پنی بسیار گران است؟
من بسیار جالب نیستم، بنابراین من 100٪ مثبت نیستم. هر گونه پیشنهاد یا
توصیه می شود بسیار قدردانی. متشکرم
1396/06/20 08:05
من این پسر وب سایت را پیشنهاد کردم. من الان مطمئن نیستم که آیا
نه این است که توسط او نوشته شده است به عنوان هیچ کس دیگری به رسمیت شناختن تقریبا دقیق تقریبا مشکل من.
تو فوق العاده ای! متشکرم!
1396/06/20 03:18
خوب در پاسخ به این مشکل با استدلال های واقعی پاسخ می دهیم و همه چیز را در مورد آن توضیح می دهیم.
1396/06/19 21:35
بدون شک معتقد است که آنچه را که اظهار داشتید. توجیه مورد علاقه شما ظاهرا در
اینترنت ساده ترین چیزی که از آن آگاه است من به شما می گویم،
من قطعا ناراحت می شوم در حالی که مردم نگران هستند که آنها به روشنی نمی دانند.
شما موفق به ضربه ناخن بر روی بالا و همچنین تعریف تمام چیز بدون داشتن طرف
اثر، مردم می توانند یک سیگنال بگیرند احتمالا دوباره به دریافت بیشتر خواهد رسید
با تشکر
1396/06/19 16:11
من حتی نمی دانم که چطور به اینجا رسیدم، اما
فکر کردم این پست عالی بود من نمی دانم شما چه کسی هستید، اما مطمئنا اگر به گذشته نیازی نداشته باشید، به یک وبلاگ نویس معروف می روید؛) شادباش!
1396/06/15 03:23
من واقعا از موضوع / طراحی سایت شما لذت می برم. آیا تا به حال به هر وب رسیده اید؟
مسائل مربوط به سازگاری مرورگر یک زن و شوهر از وبلاگ من
بازدیدکنندگان درباره وب سایت من شکایت کرده اند که در اکسپلورر به درستی کار نمی کنند
اما در اپرا عالی است. آیا شما پیشنهاداتی برای کمک دارید؟
این مشکل را حل کن
1396/05/30 15:41
I was recommended this web site by my cousin. I am not
sure whether this post is written by him as no one else know such detailed about
my difficulty. You are wonderful! Thanks!
1396/05/18 18:12
Why viewers still make use of to read news papers when in this technological globe
all is existing on web?
1396/05/9 22:08
Link exchange is nothing else except it is only placing the other person's webpage link on your page at proper place and
other person will also do similar in favor of you.
1396/02/25 20:08
Post writing is also a fun, if you be acquainted with
after that you can write if not it is difficult to write.
1396/02/4 06:39
After checking out a handful of the blog articles on your web site, I truly like your technique of
writing a blog. I bookmarked it to my bookmark site list and will be checking
back in the near future. Please visit my website as well and tell me how you feel.
1396/01/18 21:14
When some one searches for his vital thing, thus he/she desires to be available that
in detail, thus that thing is maintained over here.
1390/03/7 21:37
dastetoon dard nakone
گنامی(رهبر) ممنون...
1389/10/16 17:07
سلام رهبر جان!
دستت در نكنه
زحمت كشیدی
هنوز نخوندمش كامل فعلا كپی كردم رو هاردم كه بعد از تشكرات فراوان بخونمش
ممنون داداش كه لطف كردی
اینم كه بذارم كنار مطالب قبلی مطمئنم یه چیز خوب از توش در میاد
ایشالا جبران كنیم( البته یه جای خوب نه توی گیر و دار درسی!)
باز هم ممنون واسه لینك
گنامی(رهبر) ممنون..فقط ببخشید اگه کم و کسری داشت
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


درباره وبلاگ


ما وقتمان را صرف شما کردیم.شما هم برای دلگرمی ما نظر بزارید.اگه انتقادی یا پیشنهادی دارید نیز مطرح
کنید.مطلب علمی و غیر طنزم داریم.اگه شما تحقیق دارید یا دنبال موضوعی غیر طنز هستید به ما سفارش کنید.

مدیر وبلاگ : گنامی(رهبر)
نظرسنجی
این وبلاگ قراره شعبه بزنه!!شما ترجیح می دید شعبه ی بعدی راجبه چه موضوعی باشه یا راجبه چی صحبت کنه؟













این وبلاگ قراره شعبه بزنه!!شما ترجیح می دید شعبه ی بعدی راجبه چه موضوعی باشه یا راجبه چی صحبت کنه؟













آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :